Economie & samenleving
Vaker ontslag om bedrijfseconomische redenen: wat de CBS-cijfers laten zien
Minder mensen verlaten hun baan, maar wie gaat, doet dat vaker door een reorganisatie of faillissement, meldt het CBS op donderdag 24 september 2026. Hoe zo'n ontslag verloopt en hoe het mensen daarna vergaat.
· Redactie Financieel Magazine
Werknemers in Nederland verlaten minder vaak hun baan dan een paar jaar geleden. Maar als ze gaan, is de reden vaker dat het bedrijf het niet meer redt of moet bezuinigen. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op donderdag 24 september 2026 publiceerde, op basis van zijn Enquête Beroepsbevolking.
In 2025 gingen gemiddeld 618 duizend werknemers van 15 tot 75 jaar per kwartaal met ontslag, meldt het CBS. In 2022 waren dat er nog 677 duizend: een daling van 9 procent. Met ontslag gaan betekent hier elk einde van een baan, op initiatief van de werknemer of van de werkgever.
Minder overstappers, meer gedwongen vertrek
De meest genoemde reden om te stoppen blijft een andere baan of het starten van een eigen bedrijf. Maar dat aandeel daalde volgens het CBS van 42 procent in 2022 naar 38 procent in 2025. Het aandeel dat vertrok om bedrijfseconomische redenen, waaronder het CBS ook arbeidsconflicten rekent, steeg in dezelfde periode van 5 naar 8 procent. Het einde van een tijdelijk contract bleef in ongeveer 15 procent van de gevallen de belangrijkste reden.
Binnen die bedrijfseconomische redenen maakt het CBS nog een onderscheid. Faillissementen waren in 2025 bij 2 procent de belangrijkste reden, gemiddeld 9 duizend keer per kwartaal; in 2022 was dat 1 procent. Bezuinigingen, reorganisaties en arbeidsconflicten gingen van 4 naar 6 procent, goed voor 34 duizend beëindigde contracten per kwartaal.
Het verschil tussen vaste en flexibele krachten is groot. Bij werknemers met een vast contract was een bedrijfseconomische reden in 2025 in 14 procent van de gevallen de hoofdreden, bij flexwerkers in 5 procent. Flexwerkers stoppen vaker omdat hun tijdelijke contract afloopt: van de 341 duizend flexwerkers die per kwartaal stopten, gold dat voor 23 procent.
Het CBS plaatst de cijfers tegen de achtergrond van de arbeidsmarkt. In 2022 was de werkloosheid op het laagste punt in bijna 25 jaar; sindsdien nam ze licht toe. Ook UWV ziet sinds 2022 een stijgende lijn in het aantal ontslagaanvragen dat werkgevers indienen.
Hoe ontslag om bedrijfseconomische redenen werkt
Een werkgever mag een werknemer niet zomaar ontslaan. Volgens de Rijksoverheid is een redelijke grond nodig, en moet de werkgever in veel gevallen eerst proberen de werknemer op een andere passende functie te herplaatsen. Bedrijfseconomische redenen zijn een van die gronden, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, een bedrijfssluiting, een verhuizing, structureel minder werk of automatisering.
Voor dit soort ontslag loopt de route via UWV. Voordat het ontslag doorgaat, toetst UWV of er een redelijke grond is en of herplaatsing nog mogelijk is. Die toets kan ook bij een onafhankelijke cao-commissie liggen, als de cao dat regelt. De werkgever vraagt bij UWV een ontslagvergunning aan met drie formulieren, waarin hij onder meer uitlegt waarom het ontslag nodig is. Ontslag om persoonlijke redenen, zoals disfunctioneren, loopt via de kantonrechter.
Wie er moet vertrekken, is niet vrij te kiezen. Eerst gaan ingehuurde krachten zoals uitzendkrachten en zzp'ers, daarna AOW-gerechtigden, oproepkrachten en tijdelijke contracten die binnen 26 weken aflopen. Pas daarna geldt het afspiegelingsbeginsel: werknemers met vergelijkbare functies worden in leeftijdsgroepen ingedeeld, en binnen elke groep gaat wie het kortst in dienst is als eerste. Zo blijft de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk gelijk. Een cao kan andere regels bevatten.
Bij grotere ingrepen gelden extra regels. Van collectief ontslag is volgens de Rijksoverheid sprake als 20 of meer werknemers binnen 3 maanden in één werkgebied hun ontslag krijgen. De werkgever moet dat vooraf bij UWV melden en de vakbonden raadplegen. En trekt het werk binnen 26 weken na de opzegging weer aan, dan moet de werkgever de ontslagen werknemer de kans geven hetzelfde werk te hervatten.
Hoe het mensen daarna vergaat
Voor wie om bedrijfseconomische redenen de deur uit moet, is de overstap vaak niet vanzelfsprekend. Van de werknemers die in 2025 om die reden werden ontslagen, was 32 procent een kwartaal later werkloos, meldt het CBS. Nog eens 21 procent hoorde toen tot de niet-beroepsbevolking: in de omschrijving van het CBS mensen zonder betaald werk die niet recent naar werk zochten of daarvoor niet direct beschikbaar zijn. Samen is dat 53 procent die drie maanden na het ontslag niet aan het werk was.
Bij mensen van wie het tijdelijke contract afliep, was die groep met 57 procent nog iets groter. Bij de overige ontslagredenen had 37 procent een kwartaal later geen werk.
Even anders kijken
Een daling van het aantal ontslagen klinkt als goed nieuws, en voor een deel is het dat ook. Maar in deze cijfers zit een verschuiving: er stappen minder mensen vrijwillig over naar een nieuwe baan, terwijl het aandeel dat door een faillissement of reorganisatie vertrekt, groeit. Wie de arbeidsmarkt wil peilen, kijkt dus niet alleen naar hoeveel mensen vertrekken, maar ook naar waarom.
