Woningbouw per provincie: de afspraak naast wat CBS telt

Hoeveel woningen een provincie moet toevoegen, staat in afspraken tussen overheden. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meet iets anders: hoeveel woningen daadwerkelijk zijn gebouwd, vergund of uit de voorraad verdwenen. Wie die twee soorten cijfers naast elkaar zet, moet het tijdvak en de definitie erbij houden. Een bouwafspraak voor meerdere jaren is niet rechtstreeks te vergelijken met de nieuwbouw in één kalenderjaar. [1]

De Rijksoverheid noemt een landelijk doel van 900.000 nieuwe woningen tot en met 2030. Via woondeals maakt het Rijk afspraken met provincies over hoeveel woningen er per provincie bij moeten komen; provincies en gemeenten bepalen vervolgens de locaties. De door de overheid gepubliceerde kaart laat een verdeling voor 2023–2030 zien. [2]

In een rapport uit oktober 2025 publiceerde het Interprovinciaal Overleg (IPO) daarnaast een tabel met woondeals en extra afspraken per provincie. Die tabel komt uit op 999.029 afgesproken woningen. Dat is een andere, later bijgewerkte afsprakenreeks dan de oudere kaart van de Rijksoverheid. In de lopende tekst van het IPO-rapport staat bovendien een ander subtotaal voor de woondeals dan in de tabel. Het totaal van 999.029 komt uit de tabelkolom ‘totaal afgesproken’; daaruit is geen voortgangspercentage af te leiden. [3]

Het CBS-bericht van 30 januari 2026 geeft voorlopig gemeten nieuwbouw- en vergunningcijfers voor heel 2025. Het gaat om aantallen in duizenden, afgerond op één decimaal. De IPO-afspraak loopt over meerdere jaren; de CBS-kolom betreft uitsluitend nieuwbouw in 2025. [4]

Volgens CBS zijn in 2025 landelijk ongeveer 69.000 nieuwbouwwoningen gebouwd en vergunningen afgegeven voor bijna 86.000 nieuwe woningen. In Noord-Holland waren zowel de nieuwbouw als het aantal vergunningen het hoogst. Maar een vergunning is nog geen woning: de bouw kan lang duren en een vergunning kan later worden ingetrokken. Daarom mag het vergunde aantal niet bij de opgeleverde nieuwbouw worden opgeteld. [5]

Ook ‘woningen erbij’ is iets anders dan alleen nieuwbouw. CBS noemt voor 2025 bijna 80.000 toevoegingen via nieuwbouw en andere vormen van woningbouw, waaronder verbouwingen en splitsingen. Door sloop en andere veranderingen groeide de woningvoorraad uiteindelijk met circa 70.000 woningen. Een kop over voorraadgroei, een kop over nieuwbouw en een kop over de meerjarige woondeal beschrijven dus drie verschillende maten. [6]

Voor een actuele beoordeling per provincie zijn vervolgens dezelfde afbakening, definitieve cijfers en de nieuwste versie van de woondeal nodig. De hier gebruikte CBS-provincietabel heeft betrekking op 2025 en is voorlopig. Het IPO-overzicht is een afsprakenstand uit 2025. De cijfers laten de schaal van de plannen en de gemeten bouw in één jaar zien, maar geven op zichzelf geen eerlijk percentage ‘gerealiseerd’ per provincie. [7]