Boodschappen en inflatie: voedsel in september goedkoper dan een jaar eerder

De totale Nederlandse inflatie liep in september 2026 op tot 3,4%, tegen 3,3% in augustus. Toch waren voedingsmiddelen 1,7% goedkoper dan in september 2025, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het gemiddelde van alle consumentenuitgaven en de prijsontwikkeling van één onderdeel daarvan kunnen dus verschillende kanten op bewegen. Deze septembercijfers beschrijven de prijsontwikkeling in oktober niet. [1]

‘Boodschappen’ is geen afzonderlijke categorie in de consumentenprijsindex (CPI). Het CBS onderscheidt onder meer voedingsmiddelen en de bredere groep voeding en alcoholvrije dranken. Volgens de voorlopige StatLine-cijfers was de jaarmutatie in september voor voedingsmiddelen −1,7% en voor voeding plus alcoholvrije dranken −1,8%. De totale CPI-inflatie omvat daarnaast bijvoorbeeld wonen, vervoer, diensten en andere aankopen. [2]

Het CBS noemt motorbrandstoffen als de belangrijkste reden dat de totale inflatie in september steeg. Die waren 27,2% duurder dan een jaar eerder, tegenover 23,4% in augustus. De prijsontwikkeling van voedingsmiddelen drukte de totale inflatie juist. In de CBS-tabel leverde de bredere groep voeding en alcoholvrije dranken een bijdrage van −0,21 procentpunt aan de jaarmutatie van de totale CPI. [3]

Een gemiddeld prijsindexcijfer beschrijft een vastgestelde verzameling aankopen met wegingen. Het is geen meting van de kassabon van één gezin of één supermarkt. Wie relatief veel van een product koopt dat wél in prijs steeg, kan een andere ervaring hebben dan de landelijke voedselindex suggereert. Ook tussen productgroepen bestaat verschil: de voorlopige CBS-tabel noemt bijvoorbeeld −3,0% voor melk, zuivel en eieren en −0,8% voor groenten en knollen, telkens ten opzichte van september 2025. [4]

‘Goedkoper dan een jaar eerder’ betekent bovendien iets anders dan ‘goedkoper dan vorige maand’. Het CBS meldt voor alle consumentenuitgaven samen een stijging van 0,1% tussen augustus en september 2026. Daaruit volgt geen maandmutatie voor alleen voedingsmiddelen; die nemen we hier dan ook niet over. [5]

Voor de CPI gebruikt het CBS onder meer transactiegegevens met prijzen en verkochte aantallen. Voor supermarkten worden prijzen volgens de methodebeschrijving wekelijks gevolgd. De meest recente verslagmaand is bij de gewone publicatie nog voorlopig en wordt pas definitief wanneer een volgende maand verschijnt. [6]

De conclusie voor deze herfst is vooralsnog beperkt maar helder: tot en met september steeg de gemiddelde prijs van alle consumptie ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de gemiddelde prijsindex van voedingsmiddelen daalde. Een cijfer voor oktober of een verklaring voor de daling van voedselprijzen is uit de gebruikte CBS-bronnen nog niet af te leiden. [7]