Stroomnettarief per tijdvak: welke rekening kan vanaf 2029 veranderen?

Het elektriciteitsnet is op sommige uren drukker dan op andere. De Autoriteit Consument & Markt wil huishoudens en kleine bedrijven daarom vanaf 2029 een nettarief laten betalen dat sterker afhangt van het moment en de omvang van hun verbruik. De toezichthouder publiceerde op 8 oktober een ontwerpbesluit. Dat woord is wezenlijk: belanghebbenden kunnen reageren en de definitieve regels staan nog niet vast. Wie nu al een eurobedrag voor zijn eigen jaarrekening uitrekent, loopt vooruit op tarieven en gedrag die nog moeten worden vastgesteld.

Op de energierekening bestaan meerdere posten. Een leverancier rekent voor de geleverde kilowatturen; daarnaast zijn er netbeheerkosten en belastingen. Het ACM-voorstel gaat over het tarief voor transport over het elektriciteitsnet. Het verandert niet automatisch de prijs die een energieleverancier voor iedere kilowattuur vraagt. Daarom is een verandering van het nettarief niet gelijk aan een verandering van de totale rekening. De bestaande kostenposten blijven van elkaar te onderscheiden, ook als de toekomstige transportprijs per tijdstip gaat verschillen.

De gedachte achter de tariefstructuur is dat gebruik op rustige uren ruimte laat op de drukke momenten. Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn voor het laden van een elektrische auto of het gebruik van een warmtepomp. De ACM verwijst naar een inschatting van netbeheerders dat de piekbelasting door huishoudens daardoor met ongeveer tien procent kan dalen. Het gaat om een verwachting van een gedragsreactie, geen gemeten resultaat. Hoeveel ruimte werkelijk vrijkomt, hangt af van de uiteindelijke regeling en van de mogelijkheid van huishoudens om verbruik te verplaatsen.

De verdeling van de kosten verschilt per huishouden. Volgens de ACM pakt het nieuwe tarief voor meer dan de helft gunstig uit; de NOS noemt ongeveer zestig procent. In een voorbeeld van de ACM betaalt een klein appartement in 2029 jaarlijks 100 tot 200 euro minder. Een voorbeeldhuishouden in een vrijstaande woning met warmtepomp en elektrische auto zou zelfs na aanpassing van het gebruik 300 tot 450 euro per jaar meer betalen. Beide bedragen horen bij specifieke voorbeeldsituaties en zijn geen voorspelling voor ieder huishouden.

Voor grote bedrijven op regionale netten loopt een verwant ontwerp met een eerdere beoogde ingangsdatum van 1 januari 2028. Huishoudens en kleine aansluitingen volgen volgens de huidige planning op 1 januari 2029. Belanghebbenden krijgen zes weken na publicatie om op de ontwerpbesluiten te reageren. Daarna neemt de ACM pas een besluit. De twee doelgroepen, ingangsdata en tariefregels mogen dus niet op één hoop worden gegooid. Ook de mogelijke impact op een huishouden kan pas met definitieve tarieven en verbruiksgegevens worden bepaald.

Het ontwerp gebruikt prijsverschillen tussen drukke en rustige uren om de piek op het net te verminderen. Netbeheerders schatten volgens de ACM dat de huishoudelijke piek daardoor ongeveer tien procent lager kan worden. De voorbeelden voor een klein appartement en een woning met warmtepomp en elektrische auto laten tegelijk zien dat de financiële uitkomst uiteenloopt. De ACM neemt pas na de reactietermijn een definitief besluit. Tot die tijd blijven zowel de tarieven als de gevolgen per huishouden voorbeelden uit het ontwerp.