Werk & onderzoek
Ruim zes op de tien onderzochte werkende hbo’ers gebruiken AI wekelijks
Een nieuw ROA-rapport vergelijkt recente afgestudeerden met hbo’ers die al langer werken. Het beschrijft gebruik en werkzaamheden, maar kan niet vaststellen hoeveel banen door AI verdwijnen.
Dagelijks of minstens wekelijks: zo gebruiken 63,8 procent van de recent afgestudeerde werkende hbo’ers AI in het nieuwe ROA-onderzoek. Bij de groep die vier tot acht jaar na afstuderen is ondervraagd, is dat 63,4 procent. De cijfers liggen dicht bij elkaar, maar beschrijven twee verschillende groepen. Ze zijn geen meting van hoe het AI-gebruik van dezelfde mensen door de jaren heen veranderde.
Het rapport Loopbanen van hbo-afgestudeerden in ontwikkeling verscheen in september 2026. Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt van Maastricht University gebruikt daarvoor de HBO-Monitor. De universiteit presenteerde de uitkomsten op 24 september. De afbakening in de AI-cijfers is belangrijk: het gaat om werkende hbo-afgestudeerden in de onderzochte groepen, niet om alle werknemers in Nederland.
In de grafiek is het wekelijkse totaal opgebouwd uit twee antwoorden. Bij recente afgestudeerden meldt 30,2 procent dagelijks gebruik en 33,6 procent gebruik één of meer keren per week. Bij de langer afgestudeerde groep zijn dat 30,3 en 33,1 procent. Maandelijks gebruik is een andere categorie en zit niet in die optelling. In deze figuur zijn dat 14.376 werkende respondenten bij de recente afgestudeerden en 10.276 bij de groep vier tot acht jaar na afstuderen.
De onderzoeksopzet bevat ook een echte vervolgmeting. Afgestudeerden die eerder deelnamen aan de HBO-Monitor werden vier tot acht jaar na hun afstuderen opnieuw benaderd. Van 51.319 uitgenodigde alumni leverden 15.881 bruikbare antwoorden; de netto respons was 30,9 procent. Hun arbeidsmarktpositie kan worden verbonden met hun eerdere antwoorden. De vragen over AI waren echter nieuw, zodat daarvoor geen eerdere AI-meting van diezelfde personen beschikbaar was.
Voor de vergelijking met recent afgestudeerden gebruiken de onderzoekers daarnaast de HBO-Monitor 2025. Het veldwerk voor de vervolgmeting liep van oktober 2025 tot januari 2026. De cijfers geven dus de situatie van vorige winter weer. En het aantal deelnemers aan het hele vervolgonderzoek is niet hetzelfde als het aantal werkenden in de AI-analyse.
Wat verandert er binnen het werk? Respondenten beschrijven onder meer werkzaamheden rond het schrijven en analyseren van teksten en informatie, programmeren en het toepassen of controleren van AI. Zulke antwoorden laten zien waar gebruikers veranderingen ervaren. Ze meten niet rechtstreeks of de kwaliteit beter wordt, hoeveel tijd wordt bespaard of welke omzet daaruit volgt.
De onderzoekers waarschuwen bovendien voor een sprong van werkzaamheden naar banen. Omdat de AI-analyse werkende afgestudeerden betreft, kan zij geen conclusie dragen over het totale aantal banen dat door AI ontstaat of verdwijnt. Een verdwenen taak is evenmin hetzelfde als een verdwenen functie. Het nuttige inzicht van de vergelijking is kleiner en preciezer: AI-gebruik is voor veel onderzochte hbo’ers een terugkerend onderdeel van werk, ook buiten de eerste periode na het diploma.