Ouderen en AI: een opvallende peiling, maar geen telling van alle 65-plussers

Tegelijk zegt 80 procent zich zorgen te maken over het herkennen van door AI gemaakte inhoud. Die uitkomsten lijken tegengesteld: gebruik en terughoudendheid kunnen echter bij dezelfde mensen bestaan. Cruciaal is ook wie er precies is gevraagd.

SeniorWeb hield twee online onderzoeken onder eigen leden, in het voorjaar en de zomer van 2026. In beide onderzoeken vulden 756 mensen, overwegend 65 jaar of ouder, de volledige vragenlijst in. Dat is niet een willekeurige doorsnede van alle ouderen in Nederland. Leden van een vereniging die digitale vaardigheden ondersteunt, kunnen anders met technologie omgaan dan leeftijdsgenoten die daar niet bij zijn aangesloten. Het persbericht zegt zelf dat de steekproef niet alle 65-plussers vertegenwoordigt.

De kop „bijna de helft van de ouderen gebruikt AI” is daarom te ruim als hij zonder noemer wordt gelezen. Het gemeten percentage hoort bij deze respondenten en de vraagstelling van SeniorWeb. Het onderzoek zegt iets over hoe deze groep met AI omgaat en waar zij hulp bij wenst. Het bewijst geen landelijk adoptiepercentage en voorspelt niet hoeveel ouderen volgend jaar een chatbot zullen gebruiken.

Van de respondenten wil 67 procent weten wat AI in de toekomst brengt, aldus SeniorWeb. Tegelijk meldt 64 procent niet goed te weten hoe AI veilig te gebruiken. Die cijfers delen een onderzoeksgroep, maar zijn geen optelsom tot 100 procent: een persoon kan nieuwsgierig zijn én onzeker. Hetzelfde geldt voor de zorgen over nepbeelden en het daadwerkelijke gebruik van een assistent. Een grafiek met één optimistische en één sombere kolom zou de overlap verbergen.

De vergelijking met 2024 vraagt eveneens zorg. SeniorWeb zegt dat de zorg over het herkennen van AI-inhoud van 75 naar 80 procent steeg. Zonder identieke steekproef, precieze vraagformulering en weging is dat vooral een vergelijking van antwoorden in twee peilingen; zij toont niet vanzelf dat iedere oudere voorzichtiger is geworden. De peiling toont ook niet of dezelfde mensen in beide jaren zijn bevraagd.

SeniorWeb signaleert dat veel deelnemers bij persoonlijke, medische of privacygevoelige vragen liever een mens spreken. De Autoriteit Persoonsgegevens en de ACM hebben eerder gewaarschuwd dat organisaties mensen niet in een chatbot mogen laten vastlopen en dat zij duidelijk moeten maken wanneer iemand met AI communiceert. De toezichthouders wijzen ook op privacyrisico's wanneer gevoelige gegevens in een chatbot terechtkomen. Dat zijn bredere regels en zorgen; de SeniorWeb-peiling bewijst geen concrete overtreding door een bedrijf.

Voor organisaties die AI als eerste aanspreekpunt aanbieden, ligt hier een praktische onderzoeksvraag: begrijpen bezoekers met wie zij praten en kunnen zij een mens bereiken wanneer dat nodig is? Het antwoord vereist onderzoek naar het werkelijke loket. De peiling levert een signaal van gebruikers, geen keurmerk voor de veiligheid van een systeem.

De interessantste uitkomst is daarmee niet een los percentage, maar de combinatie. Sommige mensen gebruiken AI al, willen er meer over leren en houden tegelijk rekening met de grenzen van wat zij online kunnen vertrouwen. De steekproef laat zien waarom toegankelijkheid, duidelijke herkomst en menselijk contact samen moeten worden beoordeeld.