De kabel wordt duurder: waarom de netrekening losstaat van de stroomprijs

Voor 2027 verwacht de ACM hogere kosten voor het transport van elektriciteit en gas. Dat is een andere rekening dan de prijs van de energie zelf. De prognose zegt bovendien iets over een gemiddeld huishouden, niet wat ieder adres straks precies betaalt.

De toezichthouder publiceerde op 14 september een eerste raming: gemiddeld circa €89 per jaar extra voor elektriciteitstransport en €52 voor gastransport. Samen is dat rekenkundig €141. Voor huishoudens en bedrijven aan het regionale net verwacht de ACM gemiddeld ongeveer 20 procent hogere transporttarieven.

Wel het netwerk, niet de hele rekening

Het woord transport is doorslaggevend. De 20 procent gaat over de nettarieven, niet over de volledige energierekening. De ACM schat dat transportkosten ongeveer 30 procent van de rekening van een gemiddeld huishouden uitmaken.

Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld laat zien waarom het onderscheid telt. Neem een denkbeeldige jaarrekening van €1.000, waarvan €300 netkosten zijn. Stijgt alleen dat onderdeel met 20 procent, dan komt er €60 bij. De totale voorbeeldrekening wordt €1.060, een stijging van 6 procent. Dit voorbeeld reconstrueert geen werkelijk huishouden en levert geen persoonlijke raming op; de andere onderdelen zijn er opzettelijk gelijk gehouden.

Eerst de rekenmethode, dan de bedragen

De ACM heeft voor de periode 2027–2031 nieuwe methodebesluiten gepubliceerd. Die regelen hoe de toegestane inkomsten van de verschillende netbeheerders worden bepaald. De toezichthouder publiceerde in september ook de bijbehorende inkomstenbesluiten. Dat zijn verschillende stappen in de regulering: de methode geeft de rekenregels, een inkomstenbesluit werkt ze uit voor een bepaalde netbeheerder.

De septemberraming voor het gemiddelde huishouden blijft een prognose van de transporttarieven voor 2027. Een inkomstenbesluit en een gemiddeld bedrag in een nieuwsbericht zijn niet hetzelfde als het concrete tarief voor iedere aansluiting.

Een kleiner gasnetgebruik, een blijvende onderhoudstaak

De ACM noemt forse investeringen in het elektriciteitsnet als reden voor hogere transportkosten. Bij gas wijst zij op onderhoud en vernieuwing van het netwerk, terwijl het gebruik afneemt. Die kosten worden dan over een kleinere groep netgebruikers verdeeld.

Dat verklaart ook waarom een beweging in de energieprijs niet vanzelf dezelfde beweging in de netrekening oplevert. De ene prijs gaat over de geleverde energie; het andere bedrag draagt de infrastructuur die het transport mogelijk maakt. Voor de voorspelde stijging zijn het jaar, de netbeheerder en de aansluiting relevant. Het gemiddelde is een aanwijzing voor de richting, geen tariefblad voor je eigen meter.