Europa bespreekt sneller bouwen: wat de wonendialoog van 14 oktober nog niet verandert

Van 11.00 tot 13.00 uur spreekt Eurocommissaris Dan Jørgensen volgens de gepubliceerde agenda met uitgenodigde betrokkenen. Het is verleidelijk om zo'n bijeenkomst als een doorbraak voor betaalbare woningen te zien. De agenda belooft vooralsnog een uitwisseling van ervaringen, geen aangenomen wet en geen nieuwe woning.

De bijeenkomst hoort bij de raadpleging voor een Housing Simplification Package. De Commissie wil nagaan waar Europese regels de bouw en betaalbaarheid van woningen raken en waar vereenvoudiging mogelijk is. Ook de uitvoering door lidstaten staat op tafel. Dat is een andere stap dan een voorstel met vaststaande artikelen, laat staan een bouwvergunning in een Nederlandse gemeente.

De agenda noemt aanbesteding, financiering en belasting, ruimtelijke ordening, natuur en milieu, bouwmaterialen, energieprestaties en personeel. Die lijst laat zien waarom één maatregel zelden de hele doorlooptijd van een woning oplost. Een bouwbedrijf kan bijvoorbeeld geld en vakmensen hebben, maar wachten op grond of een vergunning. Omgekeerd levert een snellere procedure weinig op als een project financieel niet rondkomt.

De Commissie vraagt belanghebbenden naar knelpunten die zij in de praktijk ervaren. Hun antwoorden kunnen de keuze voor later beleid beïnvloeden. Maar de aanwezigheid van een onderwerp op de agenda zegt nog niet welke regel verandert. Ook de vraag of een nationale uitvoering verder gaat dan Europese regels, in Brussel vaak gold-plating genoemd, is een onderzoeksvraag en geen vaststelling dat Nederland in elk dossier te veel eisen stelt.

Vereenvoudiging klinkt als een kosteloze besparing, maar een regel kan ook een doel beschermen. Eisen voor energiezuinigheid kosten tijdens de bouw geld, terwijl ze het verbruik van bewoners later kunnen beperken. Natuur- en veiligheidsregels hebben eigen doelen. De financieel relevante vraag is daarom niet alleen hoe snel een woning kan worden gebouwd, maar ook welke kosten eventueel verschuiven naar kopers, huurders, omwonenden of de overheid.

In een rekenvoorbeeld kan een project dat zes maanden eerder start, minder financieringskosten hebben. Daaruit volgt niet automatisch een zes maanden eerdere oplevering of een lagere huur: bouwcapaciteit, prijsafspraken en marktvraag tellen mee. Zonder concreet voorstel is het onverantwoord om aan de bijeenkomst van woensdag een bedrag per woning toe te schrijven.

De dialoog is bovendien op uitnodiging. Zij is dus geen stemming waarin alle Europese burgers of bouwpartijen tegelijk een oordeel geven. De Commissie verzamelt ervaringen om een eventueel later pakket vorm te geven. Daarna zouden nog besluitvorming, nationale uitvoering en lokale projecten volgen.

Voor wie de bijeenkomst volgt, is de beslissende vraag straks welke specifieke hindernis de deelnemers noemen, welke regel daar werkelijk bij hoort en welk bewijs er is dat een aanpassing meer betaalbare woningen oplevert. Tot die uitwerking er is, blijft 14 oktober een datum in het beleidsproces, niet een datum waarop de woningvoorraad verandert.