Bijna één op de zeven microbedrijven gebruikt AI: wat de CBS-meting over 2025 laat zien

Woensdag en donderdag, 7 en 8 oktober, is Taets Art and Event Park op het Hembrugterrein in Zaandam het decor van World Summit AI. De organisatie houdt de tiende editie en rekent op meer dan 10.000 bezoekers en ruim 300 sprekers, van grote techbedrijven en start-ups tot onderzoekers, investeerders en beleidsmakers. Maar hoe ziet AI eruit bij het bedrijf om de hoek, met twee tot negen werkzame personen? Daarover publiceerde het CBS al eerder, op 16 maart 2026, een rapport met cijfers over 2023 tot en met 2025. Het is dus geen nieuwe meting; de cijfers lopen tot en met 2025.

Klein, maar snel groeiend

Van de Nederlandse microbedrijven zette 13,8 procent in 2025 minstens één van de zeven AI-technologieën in waar het CBS naar vraagt. In 2024 was het 10,6 procent en in 2023 6,8 procent: in twee jaar ongeveer een verdubbeling. Omdat de cijfers uit een enquête komen, geeft het CBS een marge: het aandeel voor 2025 ligt met 95 procent zekerheid tussen 12,8 en 14,8 procent. De cijfers over 2025 zijn voorlopig, die over 2023 en 2024 nader voorlopig.

Naast grotere bedrijven blijft dat bescheiden. In het midden- en kleinbedrijf met 10 tot 250 werkzame personen gebruikte 29,8 procent AI, in het grootbedrijf 66,2 procent. Ook binnen de microbedrijven telt de omvang: bij bedrijven met twee werkzame personen was het 11,6 procent, bij bedrijven met vijf tot negen 19,0 procent. En dat is geen kleine groep: er zijn ongeveer vijf keer zoveel bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen als bedrijven met 10 of meer.

Waar het wel en niet gebeurt

In de informatie- en communicatiesector gebruikte 50,4 procent van de microbedrijven AI, bij specialistische zakelijke dienstverleners 27,1 procent en in de financiële dienstverlening 19,0 procent. In de bouw ging het om 4,6 procent, in de horeca om 4,2 procent en in vervoer en opslag om 3,6 procent.

Het meest gebruikt worden technieken die met taal werken. Text mining, de analyse van geschreven tekst, kwam voor bij 9,8 procent van de microbedrijven, het genereren van tekst of spraak bij 6,5 procent. Spraakherkenning groeide gestaag: 2,2 procent (2023), 2,9 procent (2024), 4,4 procent (2025).

Waarvoor en hoe

Marketing en verkoop staan bovenaan: 32,7 procent van de microbedrijven met AI zet het daarvoor in. Daarna volgen administratie en bestuurstaken (25,9 procent). Voor onderzoek en innovatie gebruikte 23,4 procent het. Inzet voor ICT-beveiliging nam juist af, van 18,5 procent in 2023 naar 6,5 procent in 2025. Bij grotere bedrijven staat administratie bovenaan.

Vaak komt de technologie kant-en-klaar binnen. Bijna de helft (48,2 procent) van de microbedrijven met AI gebruikte commerciële software zonder die aan te passen. Zelf ontwikkelen deed 10,1 procent.

Dat zegt iets over de afstand tot de grote AI-plannen. Het rapport-Wennink, dat een route naar toekomstige welvaart schetst, rekent erop dat AI, op grote schaal toegepast in bedrijven, de productiviteit blijvend kan verhogen. Volgens het CBS lijkt die brede toepassing voorlopig vooral bij grotere bedrijven werkelijkheid te zijn.

Waarom bedrijven afhaken

Het CBS vroeg ook naar bedrijven die AI hadden overwogen, maar er toch van afzagen. Gebrek aan ervaring was voor hen veruit de belangrijkste reden: 71,6 procent noemde het. Privacy speelde bij 48,8 procent mee en mogelijke juridische gevolgen bij 42,7 procent. Te hoge kosten werden minder vaak genoemd, door 20,3 procent.

En de omzet? Microbedrijven die AI gebruikten, waren in 2025 samen goed voor 17,9 procent van de omzet van alle microbedrijven in de onderzochte sectoren. Dat bewijst niet dat AI die omzet oplevert. Volgens het CBS speelt omvang mee: de wat grotere microbedrijven zetten vaker AI in, en hun gewicht in de totale omzet is ook groter.

Praktisch

• Welke bedrijven: microbedrijven (2 tot 10 werkzame personen) uit de bedrijfstakken die de ICT-enquête van het CBS bestrijkt (industrie tot en met zakelijke diensten, plus de zorg). Bedrijven met minder dan twee werkzame personen vallen buiten deze cijfers.
• Wat telt als AI: zeven technologieën, waaronder text mining, het genereren van tekst of spraak, spraakherkenning, beeldherkenning en machine learning. AI die afbeeldingen, video of geluid maakt, vraagt het CBS sinds 2025 ook uit, maar die telt hier voor de vergelijkbaarheid niet mee; een bedrijf dat alleen zo'n toepassing gebruikt, staat in deze cijfers als niet-gebruiker.
• Percentages bij doel en verkrijging gaan over bedrijven die AI gebruiken, niet over alle microbedrijven.
• Peildatum: cijfers over 2023-2025, gepubliceerd op 16 maart 2026; 2025 voorlopig, 2023 en 2024 nader voorlopig.
• World Summit AI: Taets Art and Event Park (Middenweg 62, Zaandam), 7 en 8 oktober 2026; volgens de organisatie is er tijdens het evenement geen parkeerplaats op het terrein zelf.

Cijfers gecontroleerd op 5 oktober 2026. Bronnen: CBS, Gebruik van AI-technologie door Nederlandse microbedrijven (16 maart 2026); World Summit AI (worldsummit.ai).