Crypto en digitale euro: wat de ECB plant

De woorden crypto en digitale euro duiken vaak in hetzelfde gesprek op. Ze beschrijven echter verschillende soorten geld. Bitcoin en Ether zijn verhandelbare cryptoactiva waarvan de koers kan schommelen. De digitale euro is een plan voor publiek geld in digitale vorm: een euro die, als hij wordt ingevoerd, door het Eurosysteem wordt uitgegeven. De Europese Centrale Bank heeft nog niet besloten hem uit te brengen. Wie nu ergens een ‘digitale euro’ kan kopen als belegging, ziet dus niet het betaalmiddel waar de ECB aan werkt. Dat onderscheid is de eerste stap om nieuws over het project te begrijpen.

Vandaag betalen de meeste mensen al digitaal via hun bankrekening. Dat saldo is een vordering op een commerciële bank. Contant geld is juist rechtstreeks geld van de centrale bank. De ECB wil onderzoeken of mensen ook bij een digitale betaling voor die publieke vorm kunnen kiezen. In het ontwerp zou je digitale euro’s via een bank of een andere toegelaten betaalinstelling gebruiken, bijvoorbeeld in een winkel, online of tussen twee personen. Het is geen rekening die een consument rechtstreeks bij de ECB opent. De ECB presenteert het als aanvulling op biljetten en munten, niet als reden om contant geld af te schaffen.

De route naar invoering loopt via wetgeving. In een toespraak van 6 oktober 2026 zegt de ECB dat de Raad van de EU in december 2025 een positie heeft vastgesteld, het Europees Parlement in juli 2026 een positie heeft aangenomen en onderhandelingen tussen de instellingen lopen. Pas na aanneming van de Europese verordening beslist de ECB of zij de digitale euro daadwerkelijk uitgeeft. Als de wetgeving eind 2026 rondkomt, wil zij technisch klaar zijn voor een mogelijke eerste uitgifte in 2029.

Intussen bereidt de ECB een proef voor die in de tweede helft van 2027 moet beginnen en twaalf maanden zal duren. Geselecteerde betaalinstellingen en gebruikers testen dan een proefversie in echte betaalomgevingen. De proef moet onder meer laten zien of betalen in een winkel en onderling overmaken betrouwbaar en bruikbaar werkt. Dat is nog geen algemene toegang voor iedereen. Het verschil tussen een proef, een besluit tot uitgifte en een brede invoering is belangrijk: een geslaagde test neemt de politieke en juridische keuze niet over.

Het ontwerp bevat zowel online als offline betalen. Volgens de ECB zouden persoonlijke transactiegegevens bij offline betalingen alleen bekend zijn bij betaler en ontvanger, terwijl de betaalinstelling bij het vullen of legen van de digitale portemonnee controles uitvoert. Bij online betalingen zou het Eurosysteem gebruikers niet direct aan transacties kunnen koppelen, maar betaalinstellingen moeten mensen wel identificeren voor de bestaande regels tegen witwassen. Privacy wordt dus anders ingericht per betaalvorm. De precieze privacyregels volgen uit de uiteindelijke wetgeving en de technische uitvoering.

Een digitale euro is daarmee ook iets anders dan een stablecoin. Een stablecoin wordt door een private uitgever aangeboden, die het beloofde vaste waardeverband moet ondersteunen met reserves en beheer. Bij Bitcoin of Ether ontbreekt zelfs zo’n vaste eurokoppeling. De ECB noemt voor haar eigen plan een publieke garantie: één digitale euro zou één euro blijven. Voor een huishouden is de praktische conclusie voorlopig eenvoudig. Er hoeft nu niets te worden aangeschaft of omgewisseld voor het ECB-project. Aanbiedingen die ‘digitale euro’ als investering verkopen, staan los van het ECB-project.