Economie & prijzen

Inflatie september 3,4 procent: de rol van energie en brandstof

Redactie Financieel Magazine · 3 oktober 2026

De inflatie liep in september op naar 3,4 procent. Energie en motorbrandstoffen worden 13,9 procent duurder, terwijl boodschappen goedkoper zijn dan een jaar eerder.

De inflatie in Nederland was in september 2026 3,4 procent bij de snelle raming, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op vrijdag 2 oktober. In augustus was dat nog 3,3 procent. De raming is berekend op basis van nog onvolledige brongegevens; de reguliere cijfers volgen op dinsdag 13 oktober. Alleen in mei lag de inflatie dit jaar hoger, met 3,5 procent, schrijft het ANP. Over het totaalcijfer valt al veel te zeggen, maar de sterkste prijsstijging zit in één groep: energie en brandstof.

Hoe de inflatie wordt gemeten

Het CBS meet inflatie elke maand als de ontwikkeling van de consumentenprijsindex (CPI) ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Ten opzichte van augustus stegen de consumentenprijzen in september met 0,1 procent. In de afgelopen tien jaar waren de prijzen in september gemiddeld gelijk aan die in augustus, meldt het CBS. Het bureau wijst erop dat bij een vergelijking van twee opeenvolgende maanden rekening moet worden gehouden met het seizoen: kleding is tijdens de uitverkoop goedkoper, maar dat is geen structurele prijsdaling. Het CBS publiceert ook een tweede cijfer, volgens de Europees geharmoniseerde index (HICP). Die kwam voor september uit op 3,0 procent, na 2,8 procent in augustus.

Bij de snelle raming is ook de prijsontwikkeling van een aantal productgroepen bekend. Daaruit blijkt hoe verdeeld het beeld is. Energie inclusief motorbrandstoffen werd 13,9 procent duurder dan een jaar eerder, na 11,6 procent in augustus. Diensten stegen met 3,9 procent, na 3,7 procent in augustus. Industriële goederen exclusief energie en motorbrandstoffen werden 1,5 procent duurder. Voedingsmiddelen, dranken en tabak waren juist 1,2 procent goedkoper dan een jaar eerder, na een daling van 0,5 procent in augustus.

Wat er aan de pomp gebeurt

Dat de energieprijzen oplopen, is zichtbaar aan de pomp. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de olieprijzen hard gestegen, schrijft het ANP, en de prijzen voor benzine en diesel zijn afgelopen maand naar recordniveaus gestegen. De CBS-cijfers over de pompprijzen laten zien hoe groot het verschil is. Eind september 2026 kostte een liter Euro95 gemiddeld 2,465 euro en een liter diesel 2,526 euro. Een jaar eerder was dat 1,947 euro voor benzine en 1,713 euro voor diesel.

Volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen wordt ook elektriciteit duurder. In de eerste helft van het jaar was het telkens goedkoper dan een jaar eerder, zei hij tegen de NOS. Nu is dat niet meer zo.

Het is niet alleen een Nederlands verhaal. Het Europese statistiekbureau Eurostat meldt dat de inflatie in de eurozone in september naar verwachting 3,8 procent bedraagt, na 3,2 procent in augustus. Energie heeft volgens Eurostat de hoogste jaarlijkse stijging: 18,8 procent, tegen 14,3 procent in augustus.

Wat dit voor lonen en boodschappen betekent

De cao-lonen lagen in het derde kwartaal van 2026 4,0 procent hoger dan een jaar eerder, meldde het CBS op donderdag 1 oktober. Na correctie voor inflatie zijn de lonen voorlopig 0,8 procent hoger; dat cijfer rust volgens het CBS alleen op de prijsontwikkeling in juli en augustus, omdat de septemberinflatie pas op 2 oktober bekend werd. De cao-loonstijging was een jaar eerder 4,6 procent en neemt af sinds de hoge stijging van 6,8 procent in het derde kwartaal van 2024.

Wat er met de boodschappen gebeurt, is nog niet zeker. Volgens Van Mulligen werken hogere energieprijzen via de productiekosten door in de winkelprijzen, en duurt dat doorgaans ongeveer een half jaar. Extreme uitschieters zoals in 2022, toen de inflatie in september 14,5 procent bereikte, verwacht hij niet.

Even anders kijken

Eén inflatiecijfer lijkt één prijs, maar is een gemiddelde van bijna alles wat huishoudens kopen. In september liepen de groepen ver uiteen: de ene steeg veel sterker dan het gemiddelde, een andere werd juist goedkoper. Het getal van 3,4 procent zegt daardoor minder dan wat erin zit: energie die sterk stijgt, voeding die daalt. Pas bij de definitieve cijfers van 13 oktober blijkt of die verdeling standhoudt.