Een bank-app die voor elke klant anders is
Apps van banken en beleggingsaanbieders kunnen per klant anders zijn ingericht, met AI als motor. De AFM bracht in kaart wat dat betekent voor geldkeuzes.

In een fictief voorbeeld van de AFM openen twee klanten dezelfde bankieren-app en zien niet hetzelfde. De één krijgt het bericht: “Je salaris is net gestort. Vergeet je geen geld opzij te zetten voor je spaardoel?” De ander leest dat morgen de hypotheek wordt afgeschreven en dat het saldo nu niet toereikend is. Ook de getoonde rekeningen en saldi verschillen. Zo ziet personalisatie van een online keuzeomgeving eruit, en in de meest geavanceerde vorm heet het hyperpersonalisatie. De AFM publiceerde er in november 2025 een verkenning over.
Het verschil tussen de vormen is gradueel. Bij geen personalisatie is alles voor elke klant op elk moment gelijk. Bij personalisatie wordt de omgeving aangepast op basis van klantsegmenten of persona’s, voornamelijk met statistische data. Dat kunnen er drie zijn, maar ook honderd, en de content wordt voornamelijk door mensen gemaakt. Hyperpersonalisatie gaat uit van de individuele klant, het zogeheten ‘segment of one’. Daarvoor worden dynamische data gebruikt, zoals realtime gedrag, transacties en context. De inzet van AI is daarbij noodzakelijk. De AFM merkt zelf op dat de termen in werkelijkheid niet zo strikt zijn afgebakend.

Wat is er nu al te zien? Technisch is er veel mogelijk, maar in de financiële sector gebeurt nog weinig in vergelijking met andere sectoren. De toepassing door banken, beleggingsondernemingen en cryptodienstverleners beperkt zich doorgaans tot kleine aanpassingen op basis van brede klantsegmenten, zoals leeftijdsgroepen of klanten met en zonder hypotheek. De eerste stappen richting fijnmaziger toepassingen gaan over de inhoud van advertenties, notificaties, e-mailherinneringen en in-app banners. Het ontwerpen van de keuzeomgeving is doorgaans nog mensenwerk. Financiële ondernemingen worden afgeremd door juridische risico’s en onzekerheden en door praktische belemmeringen, zoals bestaande systemen die onvoldoende flexibel zijn en beperkte schaalbaarheid.
De bedrijven zelf willen meer. Veel van de financiële ondernemingen die de AFM sprak, willen in de toekomst inzetten op verdergaande personalisatie. Ze zien voordelen voor commerciële doeleinden, klantbinding en het ondersteunen van goede geldkeuzes. Veel potentie zien ze in conversational AI. Te denken valt aan een chatbot die in de toekomst steeds meer functies krijgt en zo kan uitgroeien tot een persoonlijke financiële coach. De verwachting is dat die functie verschuift van klantenservice-chatbot naar volwaardige financiële assistent, en dat conversational AI op termijn de traditionele gebruikersinterface volledig zou kunnen vervangen.
Er zijn ook kansen voor de klant. Personalisatie kan worden ingezet in het voordeel van consumenten, bijvoorbeeld door betere ondersteuning bij financiële keuzes, meer inzicht in de persoonlijke financiële situatie en een verhoogde gebruiksvriendelijkheid van digitale diensten. Gebruikers krijgen op het juiste moment relevante informatie en opties aangereikt, en dat kan bijdragen aan het maken van verstandige financiële keuzes. De AFM moedigt financiële ondernemingen aan om te verkennen hoe zij personalisatie kunnen inzetten voor het bevorderen van verstandige financiële keuzes.
Tegenover die kansen staat een risico dat makkelijk over het hoofd wordt gezien. De publieke en beleidsmatige aandacht gaat vaak uit naar AI die directe beslissingen neemt over of voor mensen, zoals bij kredietbeoordeling of algoritmisch handelen. Personalisatie van de keuzeomgeving leidt niet rechtstreeks tot andere uitkomsten, maar kan keuzes wel indirect op subtiele en vaak onopgemerkte wijze beïnvloeden. Door personalisatie kunnen ondernemingen de aandacht en het gedrag van gebruikers gerichter en effectiever sturen. Personalisatie vergroot het bestaande risico op ongewenste beïnvloeding. Ook kan het onbedoelde neveneffecten hebben: een negatief effect op uitkomsten die buiten het algoritme vallen, het versterken van eerder gemaakte onverstandige keuzes en discriminatie.
Wat de AFM van ondernemingen vraagt, is vooral terughoudendheid en controle. Ondernemingen wegen de toepassing van personalisatie zorgvuldig af en laten die achterwege wanneer het klantbelang er niet mee is gediend. Bij het bepalen van de doelen zou het commerciële belang niet boven het klantbelang moeten staan, en de invloed op consumenten moet actief worden gevolgd, met aandacht voor onbedoelde neveneffecten. De AFM ziet dat ondernemingen terecht terughoudend zijn met de geautomatiseerde inzet van generatieve AI bij het ontwerpen van de keuzeomgeving, zodat ze controle houden over de inhoudelijke kwaliteit. Consumenten moeten op elk moment en per toepassing kunnen bepalen of ze wel of geen gepersonaliseerde keuzeomgeving willen, met toegankelijke instellingen en duidelijke uitleg.
Prijzen zijn een tweede terrein. In een rapport uit 2024 over AI in de financiële sector staat dat het personaliseren van prijzen naast kansen ook risico’s kent, zoals ondermijning van de solidariteit, discriminatie en uitsluiting. Verzekeraars kunnen AI bijvoorbeeld inzetten voor gedragsbeprijzing: het bepalen van de hoogte van premies op basis van het gedrag van de klant. En er ligt nog een open vraag. De nieuwe mogelijkheden bevinden zich rond de juridische grens tussen informatieverstrekking en advies. De AFM vindt het belangrijk dat financiële ondernemingen meer duidelijkheid krijgen over wanneer personalisatie binnen de grenzen van adviseren valt, en wil zich daar verder in verdiepen. Ook voor het toezicht zelf roepen de mogelijkheden nieuwe vragen op: hoe houdt de AFM zicht op steeds verder gepersonaliseerde omgevingen en op de invloed daarvan op consumenten?
Hyperpersonalisatie in geldzaken
Personalisatie: aanpassing per klantsegment; hyperpersonalisatie: per individuele klant met dynamische data
In de financiële sector is de toepassing nu nog beperkt, vooral advertenties, meldingen en banners
Bedrijven willen meer, met conversational AI als mogelijke financiële assistent
De AFM benoemt kansen (inzicht, gebruiksgemak) en risico’s (ongewenste beïnvloeding, discriminatie)
AFM-verkenning gepubliceerd in november 2025