Economie & samenleving
Wat is een cao, en waarom staat het streekvervoer op scherp?
FNV en CNV hebben de werkgevers in het streekvervoer een ultimatum gesteld tot woensdag 7 oktober. Wat een cao is en waar de onderhandelingen over de nieuwe cao stuk op lopen.
Op donderdag 1 oktober 2026 stelden FNV en CNV de werkgevers in het streekvervoer een ultimatum. Gaan de werkgevers niet uiterlijk woensdag 7 oktober om 12.00 uur akkoord met de eisen van de bonden, dan volgen acties, meldt de FNV. Die acties zouden vanaf maandag 12 oktober beginnen, mogelijk met één stakingsdag per week tot aan de kerst. Dat roept een eenvoudige vraag op: waar gaat het eigenlijk over? Dit stuk legt uit wat een cao is en waar de onderhandelingen over de nieuwe cao in het openbaar vervoer op vastlopen, zonder partij te kiezen.
Wat is een cao?
Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst met afspraken over arbeidsvoorwaarden, schrijft Rijksoverheid.nl. Het gaat bijvoorbeeld om loon, toeslagen, overwerk, werktijden, proeftijd, opzegtermijn of pensioen. Een cao wordt afgesloten door een of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer werknemersorganisaties, meestal vakbonden.
Een cao mag nooit in strijd zijn met de wet. In een cao mag dus geen lager loon staan dan het minimumloon. De afspraken zijn vaak gunstiger dan de wettelijke minimumregels en gaan voor op wat in een individueel contract staat, tenzij de afspraak voor de werknemer gunstiger uitpakt.
Het CBS rekende uit dat in 2020 op 72,6 procent van de werknemersbanen een cao van toepassing was. In totaal werden ruim 800 cao's genoemd. Een cao heeft een looptijd; aan het einde onderhandelen werkgevers- en werknemersorganisaties over nieuwe afspraken, wat soms pas lukt nadat de oude cao is verlopen.
Waarom het streekvervoer op scherp staat
De cao voor het openbaar vervoer verliep eind juni en geldt voor 13.000 werknemers van onder andere Arriva en Transdev. Sinds maart is acht keer onderhandeld, meldt de FNV, en de gesprekken zijn volgens de bond volledig vastgelopen.
De FNV zegt dat de werkgevers blijven vasthouden aan een groot pakket verslechteringen. Zo willen ze werknemers langer en flexibeler inzetten, extra onbetaalde pauzes invoeren en de zeggenschap over roosters beperken. Ook de inkomenszekerheid en de regelingen voor oudere werknemers staan volgens de bond onder druk. De FNV eist dat alle verslechterende voorstellen van tafel gaan en wil afspraken over werkdruk, duurzame inzetbaarheid, ouderenregelingen, een vierdaagse werkweek voor werknemers onder de 50 jaar en gelijke arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten. De bond zet in op een loonsverhoging van 6 procent, zodat werknemers hun koopkracht behouden. Volgens de FNV stemde meer dan 97 procent van de leden voor actie.
De werkgevers, verenigd in de Vereniging Werkgevers Openbaar Vervoer (VWOV), zien dat anders. Een woordvoerder zei in juli dat er naar hun mening een eerlijk voorstel op tafel lag en dat de voorstellen geen verslechtering van arbeidsvoorwaarden betekenen, maar een eerlijkere verdeling van regelingen en mogelijkheden voor alle medewerkers. De FNV schreef in mei dat werkgevers vinden dat werknemers in de sector door de financiële situatie meer lasten moeten dragen.
Wat er nu gebeurt
Het vakblad Treinreiziger schrijft dat de dreiging ook het regionale spoor raakt, en noemt naast Arriva en Transdev ook Qbuzz en Keolis als bedrijven onder de cao. Het ultimatum loopt tot woensdag 7 oktober om 12.00 uur. Daarna volgen volgens de FNV de acties, maar de precieze dagen en locaties worden later bekendgemaakt. Of de werkgevers voor die tijd bijsturen, is niet bekend.
Even anders kijken
Een cao lijkt een technisch document, maar is vooral een afspraak over tijd, geld en zeggenschap die duizenden mensen dagelijks raakt. In het streekvervoer zijn dat niet alleen chauffeurs, maar ook de reizigers die elke ochtend op de bus rekenen. Dat maakt een conflict over pauzes en roosters geen intern verhaal: elke afspraak aan de cao-tafel vertaalt zich naar een bus die wel of niet rijdt. Wie wil begrijpen waarom beide kanten zo vasthouden aan hun uitgangspunten, let dus niet alleen op het loonpercentage, maar ook op het rooster.
Bronnen en beeldverantwoording ↗